لاوروف در تهران ؛ ارسال پيام تهديدآميز ترامپ به ايران يا ارائه بسته پيشنهادي ويژه پوتين؟
سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه، صبح امروز در سفري يكروزه وارد تهران شد تا با مقامات ارشد جمهوري اسلامي ديدار كند. اين سفر كه به دعوت عباس عراقچي، همتاي ايراني لاوروف، انجام شده، گمانهزنيهاي بيش از حد عرف چنين سفرهايي را ميان تحليلگران و رسانهها رقم زده است؛ هدف اصلي سفر چيست؟ آيا لاوروف حامل پيام تهديدآميز دونالد ترامپ، رئيسجمهور جديد آمريكا، براي ايران است يا پيشنهاد ويژهاي از سوي ولاديمير پوتين براي دور زدن تحريمهاي غرب به همراه دارد؟
ايران در رايگيري ۵ اسفند ۱۴۰۳ مجمع عمومي سازمان ملل كه به محكوميت اقدامات روسيه در اوكراين اختصاص داشت، بار ديگر راي ممتنع داد. قطعنامه پيشنهادي با هدف فشار بر مسكو براي توقف عمليات نظامياش مطرح شده بود و با اكثريت آرا هم تصويب شد. اين راي ممتنع، كه در كنار كشورهايي مثل چين قرار گرفت، نشاندهنده تلاش تهران براي حفظ تعادل در روابطش با روسيه و غرب در ميانه اتفاقات مهم بينالمللي است.
زمينه سفر: تحولات جهاني و منطقهاي
اين سفر تنها يك هفته پس از مذاكرات مستقيم مقامات آمريكايي و روس در رياض (۱۸ فوريه ۲۰۲۵) انجام ميشود كه به گفته منابع خبري، به بحث درباره جنگ اوكراين و مسائل خاورميانه اختصاص داشت. بازگشت دونالد ترامپ به كاخ سفيد و اظهارات اخير او مبني بر «پايان سريع جنگ اوكراين، همراه با انتقادات تند ولوديمير زلنسكي، رئيسجمهور اوكراين، از «مذاكرات بدون حضور كييف»، شايعات درباره يك معامله بزرگ بين مسكو و واشنگتن را تقويت كرده است. برخي تحليلگران معتقدند كه ايران و اوكراين ممكن است بخشي از يك بدهبستان ژئوپليتيكي باشند.
روابط تهران و مسكو در سالهاي اخير به اوج خود رسيده است. امضاي توافقنامه جامع راهبردي در سال گذشته و ارسال پهپادهاي ايراني به روسيه در جنگ اوكراين، نشانههايي از اين نزديكي است. با اين حال، سقوط رژيم بشار اسد در سوريه و پناهندگي او به مسكو، زنگ خطر را براي ايران به صدا درآورده كه آيا روسيه همچنان متحد قابل اعتمادي در برابر غرب باقي خواهد ماند؟
پيام تهديدآميز ترامپ؟
بخش قابل توجهي از گمانهزنيها حول اين محور است كه لاوروف پيامي از سوي دونالد ترامپ براي ايران آورده است. برخي تحليلگران معتقدند كه آمريكا به دنبال فشار بر ايران براي تعطيلي كامل برنامه هستهاي و تضعيف «محور مقاومت» است.
در برخي گزارشهاي مطبوعاتي غربي، نزديكي احتمالي آمريكا و روسيه در اوكراين ميتواند به معناي كاهش حمايت مسكو از تهران باشد، بهويژه در شرايطي كه روسيه به دنبال كاهش تنش با غرب است.
عباس عراقچي مهرماه امسال در مصاحبه با شبكه خبر گفته بود: ما با روسيه روابط راهبردي داريم، اما اين به اين معنا نيست كه در همه مسائل همراي باشيم يا وابستگي كامل داشته باشيم.
پيشنهاد ويژه پوتين براي تحريمها؟
در مقابل، برخي منابع پيشبيني ميكنند كه لاوروف با يك طرح جايگزين از سوي پوتين به تهران آمده است. پوتين طي سالهاي گذشته بهصورت متمادي از توسعه روابط اقتصادي با ايران بهعنوان راهي براي مقابله با تحريمهاي غرب سخن گفته است. اين پيشنهاد ميتواند شامل معاملات نفتي پنهان يا استفاده از سيستم پرداخت جايگزين سوئيفت باشد كه پيشتر در سال ۲۰۲۲ توسط مهدي صفري، معاون وقت وزارت خارجه ايران، مطرح شده بود. صفري در آن زمان گفته بود: توافقي براي استفاده از كارت بانكي مير در ايران به دست آمده و به زودي عملياتي ميشود. با توجه به فشارهاي اقتصادي بر هر ۲ كشور، چنين طرحي ميتواند براي ايران جذاب باشد، اما به شرطي كه روسيه تضمين دهد در برابر تهديدات آمريكا عقبنشيني نكند.
واكنشها و تحليلها
تحليلگران نظرات متفاوتي درباره اين سفر دارند. دربرابر برخي تحليلها بهخصوص از ناحيه برخي اپوزيسيون در شبكههاي اجتماعي از جمله شبكه اجتماعي اكس كه «روسها پشت پرده در اوكراين ميگيرند و در ايران ميبخشند»، خبرگزاري ايرنا در تحليلي نوشت كه هرچند بعيد است لاوروف پيام مستقيم آمريكا را آورده باشد، اما ميتواند برآوردي از رويكرد دولت جديد واشنگتن ارائه دهد. برخي كاربران شبكه اجتماعي اكس هم اين ايده را ترويج كردند كه اين سفر نوعي اتمام حجت با ايران است، يا تسليم كامل در مذاكرات يا انزواي كامل.
بازي دوگانه يا نقطه عطف؟
سفر لاوروف به تهران در مقطع حساسي انجام ميشود كه بر روي ۲ گزينه اصلي پيش روي ايران تبليغات زيادي ميشود؛ يا ايران تسليم خواستههاي غرب شود و برنامههاي راهبردي هستهاي خودش را متوقف كند يا بر پيشنهادي احتمالي از سوي روسيه تكيه كند كه شايد تضميني براي آينده نباشد. آيا اين ديدار نقطه عطفي در روابط تهران و مسكو خواهد بود يا شروع يك بازي خطرناكتر در خاورميانه است؟ پاسخ اين سؤال شايد در هفتههاي آينده روشن شود، زماني كه نتايج مذاكرات پشت پرده ميان قدرتهاي بزرگ آشكار شود.
برچسب: لاوروف- ترامپ-پوتين،
