مرجع اخبار روز ايرات

وبگاه امواج ميديابا انتشار يادداشتي مدعي شد: با پيروزي ظاهري تركيه در سوريه پس از سقوط دولت بشار اسد در دسامبر گذشته، زمينه براي افزايش رقابت‌ها ميان آنكارا و تهران در منطقه فراهم شده است.

در عراق، اين تحولات مي‌تواند پيامدهاي قابل‌توجهي داشته باشد. سقوط اسد -كه يكي از متحدان كليدي محور مقاومت محسوب مي‌شد- بر بحث‌هاي جاري درباره ادغام ادعايي نيروهاي بسيج مردمي عراق -الحشد الشعبي-، كه عمدتاً متشكل از گروه‌هاي شيعه هستند، تأثير گذاشته است. در اين معادله، منطقه كردستان عراق ممكن است به نقطه‌اي حياتي تبديل شود كه در آن ايران و تركيه، در حوزه‌هاي ديپلماتيك، اقتصادي و امنيتي درگير رقابت شوند.

موضع آنكارا در برابر ادغام نيروهاي بسيج مردمي عراق
به ادعاي اين وبگاه، سياست‌گذاران تركيه‌ كه به نظر مي‌رسد قصد دارند تحولات سريع منطقه را به نفع خود هدايت كنند، در تلاش‌اند ايران را به بازتنظيم استراتژيك متوازن‌تر در عراق سوق دهند. در همين حال، با وجود درخواست‌هاي اخير ايالات متحده براي انحلال الحشد الشعبي -احتمالا از طريق ادغام اين نيرو در ارتش عراق-موضع آنكارا در اين خصوص همچنان مبهم است، هرچند تركيه از نفوذ قابل‌توجهي در اين مقوله برخوردار است.

آنكارا رابطه‌اي پيچيده و متغير با گروه‌هاي عمدتا شيعه كه زير چتر الحشد الشعبي فعاليت مي‌كنند، دارد. اگرچه رجب طيب اردوغان در سال ۲۰۱۷ اين نيروي چتري را در ليست سياه قرار داد، اما رئيس الحشد الشعبي، فالح الفياض، در سال ۲۰۲۳ با مقامات عالي‌رتبه در آنكارا ديدار كرد و حتي در كنگره حزب عدالت و توسعه (AKP) شركت نمود. با توجه به اينكه برخي از گروه‌هاي وابسته به الحشد الشعبي پيش‌تر به پايگاه‌هاي تركيه در شمال عراق حمله كرده بودند، اين تغيير موضع، نشان‌دهنده يك چرخش اساسي در روابط بين دو طرف از خصومت متقابل به همكاري استراتژيك است.

ديدگاه اردوغان درباره الحشد الشعبي به تدريج تغيير كرده و موجب شده اين گروه از يك مانع استراتژيك به يك شريك ويژه تبديل شود. اين تغيير هم‌زمان با چرخش راهبردي آنكارا در برابر حزب كارگران كردستان (PKK) رخ داده است. پس از مشخص شدن محدوديت‌هاي عمليات «چنگال-قفل» در سال ۲۰۲۲ و ناكامي اقدامات يكجانبه نظامي، تركيه تلاش كرده است تا روابط خود را با بغداد و الحشد الشعبي تقويت كند.

مجموعه‌اي از اقدامات ديپلماتيك در سال‌هاي اخير سرانجام در مارس ۲۰۲۴ به امضاي يك توافق امنيتي ميان آنكارا و دولت فدرال عراق منجر شد؛ توافقي كه به‌طور قابل‌توجهي شامل برخي گروه‌هاي الحشد الشعبي هم مي‌شود. به ادعاي ناظران، اين توافق، يك تغيير استراتژيك براي تركيه را رقم زد كه به نظر مي‌رسد اكنون بيش از آنكه به دنبال تحت تاثير قرار دادن قدرت و نفوذ ايران باشد، اولويت خود را بر مقابله با پ‌ك‌ك قرار داده است.

اين توافق همچنين الحشد الشعبي را به‌عنوان يك بازيگر مشروع تحت حاكميت بغداد به رسميت مي‌شناسد. در نتيجه اين نزديكي، شاهد گسترش همكاري‌هاي سياسي، ديپلماتيك و اقتصادي ميان آنكارا و بغداد بوده‌ايم، از همين رو عراق پ‌ك‌ك را يك «سازمان ممنوعه» مي‌داند. هرچند هنوز برچسب «تروريستي» مورد نظر اردوغان بر اين گروه زده نشده، اما به‌طور گسترده به‌عنوان يك امتياز اعطايي عراق به تركيه تلقي شده است.